// IVA – Feiten over alcohol – T.C. 't Laer

IVA – Feiten over alcohol

Bloedalcoholgehalte BAG

Alcohol wordt na het drinken via het bloed door het hele lichaam verspreid. Alcohol lost goed op in het lichaamsvocht waardoor er een bepaald alcoholpromillage in het lichaam ontstaat.
De gemeten alcoholpercentages in de adem of in het bloed (bijvoorbeeld bij een verkeerscontrole) kunnen uiteenlopen en hangen af van de volgende individuele factoren:

  • De alcohol wordt verdeeld over de totale hoeveelheid lichaamsvocht. Iemand die veel weegt merkt dus minder van een zelfde aantal glazen dan iemand die weinig weegt.
  • Sekse is ook van invloed op het bloedalcoholgehalte. Het lichaam van een vrouw bevat minder vocht per kilo gewicht dan dat van een man. Daarom wordt de alcohol bij vrouwen minder verdund en zijn vrouwen gemiddeld sneller onder invloed dan mannen.
  • Maagvulling kan ook een rol spelen. Het voedsel in de maag zorgt er namelijk voor dat de alcohol gelijkmatiger en langzamer in het bloed wordt opgenomen. Kortom: met een volle maag ben je minder snel onder invloed van alcohol dan wanneer je op een lege maag gaat drinken.
  • Ook de lichamelijke conditie van de drinker en het eventuele medicijngebruik zijn van invloed op het bloedalcoholgehalte.
  • De snelheid van drinken en natuurlijk van de tijd die ligt tussen het drinken en het meten.

Een standaardglas alcohol leidt gemiddeld tot een promillage van 0,2 bij mannen en 0,3 bij vrouwen. Dit verschil komt doordat het lichaam van een vrouw minder vocht bevat dan het lichaam van een man.

Voor de liefhebbers een formule:
BAG = (a x 10)/(g x r) – (u – 0,5) x (g x 0,002)
a = aantal glazen
g = lichaamsgewicht
r = bij mannen 0,7 en bij vrouwen 0,5
u = het aantal uren vanaf het eerste glas

De volgende filmpjes van NIGZ laten goed zien wat alcohol in het lichaam en in de hersenen doet. Speel ze af door er op te klikken.

Standaardglazen
Om goed te weten hoeveel pure alcohol je per glas alcoholhoudende drank drinkt of schenkt bestaan er standaardglazen voor bier (250 cc), wijn (100 cc) en sterke drank (afhankelijk van het percentage alcohol: ongeveer 35 cc). In elk standaardglas zit ongeveer 10 gram (12,5 cc) alcohol. Het maakt voor de hoeveelheid alcohol die je drinkt dus niet uit welke soort alcohol je kiest, als je maar het juiste glas gebruikt.
In de praktijk wordt dikwijls geen consequent gebruik gemaakt van standaardglazen. In sommige wijnglazen kan wel 200 cc wijn (2 keer de standaardhoeveelheid) en veel bierglazen hebben of een kleinere of een grotere inhoud dan 250 cc. In een flesje of een blikje bier zit meestal 330 cc (=1,3 standaardglas). Het gebruik van standaardglazen is een vorm van verantwoord alcoholgebruik omdat je dan goed kunt beoordelen hoeveel alcohol je schenkt en/of drinkt. Zowel om gezondheidsredenen als om redenen van veiligheid (alcohol en verkeer) is het aan te bevelen uit standaardglazen te drinken en te schenken. Hieronder worden de verschillende standaardglazen nog eens weergegeven.

Feiten over Alcohol

Afbraak van alcohol door het lichaam
Alcohol wordt afgebroken door de lever, die 1 tot 1,5 uur per glas over de afbraak doet. Het afbreken van 10 standaardglazen duurt dus ongeveer 10 tot 15 uur. Hoe meer iemand drinkt, hoe groter de kans op beschadiging van de lever, hoe minder snel alcohol wordt afgebroken. Het afbraak proces is door niets te beïnvloeden. Je kunt de afbraak op geen enkele wijze versnellen om sneller nuchter te worden. Niet door koffie, niet door veel bewegen, niet door een koude douche, niet door wat te eten en niet door een wandeling in de frisse lucht. Door overgeven raakt men slechts de alcohol kwijt die in de maag zit, maar niet de alcohol die al opgenomen is in het bloed.

Alcohol en de effecten
Afhankelijk van bovengenoemde factoren geeft deze tabel aan wat de mogelijke effecten kunnen zijn bij het drinken van twee of meerde glazen alcohol. Het aantal gedronken standaard glazen (ook wel eenheden genoemd) geeft de barvrijwilliger een aanwijzing of er sprake is van alcoholmisbruik. In onderstaand kader is weergegeven wat de effecten zijn per glas.

(vrouw 1-2, man 2-3)
1-3 glazen (0-0,5 promille): ontspannen, ontremd, vrolijk.
De polsslag en ademhaling versnellen. Men krijgt een warm gevoel. Smaak, reuk en gezichtsvermogen gaan achteruit en men voelt minder pijn. De eetlust neemt toe en men moet vaker plassen.

(vrouw 3-5, man 5-7)
3-7 glazen (0,5 tot 1,5 promille): aangeschoten, tipsy.
Stemming en gedrag veranderen duidelijk. Er is sprake van overschatting. Het geheugen, de reactiesnelheid en coördinatie verminderen en het beoordelen van situaties gaat moeilijker. Links en rechts van de gezichtsas wordt steeds minder waar genomen (tunneleffect ).

(vrouw 7-10, man 10-15)
7-15 glazen (1,5 tot 3 promille): zat, dronken.
Alle eerder genoemde effecten versterken. Men gaat zich overdreven emotioneel gedragen en zelfkritiek verdwijnt. Het gezicht wordt rood, zwelt op en uw pupillen vergroten. Men kan misselijk worden en braken.

(vrouw 15-17, man 17-20)
15-20 glazen (3 tot 4 promille): laveloos.
De zintuigen verdoven en men raakt in de war en afwezig. Wat men hoort en ziet dringt nauwelijks door.

(vrouw 20-22, man 22 en meer)
20-25+ glazen (4 promille en hoger): knock-out.
De ademhaling en polsslag vertragen zo sterk dat men in coma kunt raken en zelfs kunt doodgaan. De ademhaling stopt of men krijgt een hartstilstand. 

Wat zijn de risico’s van alcohol in het verkeer ?
Na consumptie komt alcohol in de maag terecht en wordt deze vervolgens via de maagwand en de dunne darm opgenomen in het bloed. Via het bloed bereikt de alcohol in ongeveer tien minuten de hersenen. Alcohol heeft een verdovende werking op de hersenen waardoor remmingen wegvallen, de concentratie en het geheugen verminderen, en zelfoverschatting bij de gebruiker toeneemt.

De consumptie van alcohol heeft ook effecten op het rijgedrag. De stuurtaak wordt slechter uitgevoerd waardoor de bestuurder meer gaat slingeren. Daarnaast neemt de reactietijd toe. Doordat een bestuurder onder invloed van alcohol onverschillig wordt, zal hij ook minder geneigd zijn om voor zijn verminderde rijvaardigheid te gaan compenseren. Daar komt nog eens bij dat de gebruiker zijn eigen mogelijkheden overschat en de risico’s onderschat (Steyvers & Brookhuis, 1996).

Het gebruik van alcohol in het verkeer leidt tot een hogere kans op een ongeval (Blomberg et al., 2005). Deze kans neemt exponentieel toe bij grotere waarden van het BAG. Blomberg et al. (2005) schatten het ongevalsrisico bij een BAG van 0,5 promille ongeveer 40% hoger in. Bij 1,0 promille is de ongevalskans bijna 4 keer zo hoog, en bij een BAG van 1,5 promille zelfs meer dan 20 keer zo hoog.

Behalve de ongevalskans hangt ook de letselernst samen met de mate van alcoholgebruik. Ongevallen waarbij alcohol in het spel is hebben over het algemeen een ernstige afloop. Zo hebben bestuurders met meer dan 1,5 promille alcohol in hun bloed ongeveer tweehonderd keer zoveel kans om bij een verkeersongeval om het leven te komen als nuchtere bestuurders. Dit moet toegeschreven worden aan enerzijds de toegenomen kans op een ongeval en anderzijds het ernstiger letsel, gegeven een ongeval (Simpson & Mayhew, 1991). Het ernstiger letsel bij een verkeersongeval komt met name doordat automobilisten onder invloed van alcohol vaker te hard rijden en minder vaak hun gordel gebruiken.
(Bovenstaande 4 alinea’s zijn overgenomen uit SWOV factsheet van juli 2009)

Rijden met alcohol op is één van de belangrijkste oorzaken van verkeersongevallen. Ongeveer een kwart van de jaarlijkse slachtoffers is hieraan toe te schrijven. In 2009 kwam dat neer op ca. 180 doden en ruim 4000 ernstig gewonden. De maatschappelijke kosten van alcoholongevallen bedragen ca. 1,7 miljard euro per jaar (cijfers Ministerie Infrastructuur en Milieu, 200?).

Ook vanuit de sportkantine rijden helaas mensen naar huis onder invloed van alcohol. Rijden onder invloed is volstrekt onacceptabel, daar is iedereen het wel over eens, ook binnen de georganiseerde sport. De uitdaging is dat iedereen hier ook naar gaat handelen. NOC*NSF en sportbonden probeert rijden onder invloed te voorkomen door:

  • Aandacht voor alcohol en verkeer in Model bestuursreglement Alcohol in Sportkantines en Instructie Verantwoord alcohol schenken
  • Uitdragen van slogan ‘100% Bob, 0% op’. Hierbij zijn de belangrijkste noties: ‘Geen alcohol drinken als je nog moet rijden’ en ‘Maak als het kan een Bob-afspraak’.

Tips die je als barvrijwilliger kunt geven aan bezoekers om autorijden onder invloed te voorkomen zijn:

  • Voorafgaand aan bezoek van de kantine een BOB-afspraak te maken
  • Adviseren de auto thuis te laten en op een alternatieve vervoerswijze, zoals Openbaar Vervoer, naar de sportvereniging te komen